Küçükçekmece / İstanbul

Tel: 0552 580 65 65  - 0212 575 65 65 Fax: 0212 813 90 04

info@eceotomotiv.com.tr

Pazartesi - Cuma: 8:30 – 19:00 Cumartesi: 8:30 – 16:00

Pazartesi - Cuma: 8:30 – 19:00 Cumartesi: 8:30 – 16:00
Küçükçekmece / İstanbul

Debriyaj (Baskı Balata)

Debriyaj (Baskı Balata) Nedir?

Debriyaj (baskı balata), manuel şanzımanlı araçlarda şanzımanla motor arasındaki kavramayı ayıran ve vites değiştirmeye yarayan kısımdır. Otomatik vitesli araçlarda yani otomatik şanzımanlı araçlarda ise, bu işlem şanzımanın elektronik beyni tarafından kontrol edilir.

Debriyaj Temel Bileşenleri Nelerdir?

Debriyaj temel bileşenlerinin tanımlarını, çalışma prensiplerini ve debriyaj sisteminin genelini bir sonraki ‘’Debriyaj Nasıl Çalışır?’’ başlığı altında inceleyeceğiz.

Debriyaj Temel Bileşenleri

  • Volan
  • Baskı Plakası
  • Kavrama Diski
  • Krank Mili
  • Kavrama Kapağı
  • Perçin
  • Diyafram Yay
  • Vites Kutusu Giriş Mili
debriyaj baskı balata

Debriyaj (Baskı Balata) Nasıl Çalışır?

Aracın kontak anahtarı çevrildiği andan itibaren motor sürekli olarak döner ve şanzımanla teması halinde tekerleri döndürür buna bağlı olarak da manuel şanzımanlı bir araçta durmak veya yavaşlamak istediğinizde, motorun çalışır vaziyette kalması için debriyajın (baskı balata) devreye girmesi gerekmektedir. Çünkü düşük hızdan yüksek bir hıza geçerken veya yüksek hızdan düşük bir hıza geçerken vites dişlilerinin kırılmasını önlemek amacı ile motordan gelen gücü keser. Bu sayede vites ile motorun koordinasyonunu sağlayan debriyaj (baskı balata) devreye girer ve sorunsuz bir şekilde aracın hızlanmasını veya yavaşlamasını sağlar.

Kavrama

Motoru ve şanzımanı bağlı tutmak için sürtünme kullanarak çalışır. Bu sürtünme, şanzımana bağlanan bir debriyaj (baskı balata) plakası  ile motora bağlanan bir volan arasında oluşur.

Debriyaj (Baskı Balatası)

Motorla aynı anda dönen ve bu gücün kullanıcının isteğine göre şanzımana iletilmesini sağlayan temel bileşendir. debriyaj (baskı balata) plakası görevi gereği motor ile direkt temas halindedir ve bu temas neticesinde motordan gelen gücün şanzıman giriş miline aktarımı, debriyaj (baskı balata) ortasında yer alan ve şanzıman giriş mili dişlilerine uygun olarak tasarlanan bir göbek sayesinde yapılır.

Motor ve şanzıman arasında ki bu aktarım gerçekleşirken sistem şu şekilde ilerlemektedir; Debriyaj (baskı balata) devreye girdiğinde  volan dişlisi ve baskı plakası arasında sıkışması sonucunda balata göbeği tarafından iletilir.

Volan

Aracın yakıt türü Dizel, Benzinli, Benzin &LPG fark etmeksizin marş dinamosu (marş motoru) tarafından elektrikli olarak elde edilen hareketi Krank miline bağlı olan Volan, mekanik olarak krankın hareketi ile dönerek motora ilk hareketin verilmesini sağlar. Akabinde birçok işleve daha sahiptir.

Örneklendirme yapacak olursak; motor içi dengeleyici görevi görmekle beraber silindirlerde meydana gelen farklı zamanlarda ki ateşleme anında aldığı gücü diğer zamanlarda motorun dönmesi için kullanarak hareketin devamlılığını sağlar. Motorda meydana gelen titreşimler Volan sayesinde absorbe edilerek debriyaja (baskı balata) düzgün bir sürtünme yüzeyi yaratır.

Volan Dişlisi’nin yani bir başka deyişle Volan’ın asıl görevi motor hareketinin şanzımana aktarılmasını sağlamaktır.

Manuel şanzıman araçlarda debriyaj (baskı balata) ile şanzıman ayrılmadan vites geçişi yaşanamamasından kaynaklı mutlak vites geçişi sağlanması adına motor ile şanzıman birbirinden ayrılmalıdır. Vites geçişinin sağlanabilmesi için bu ayrımı gerçekleştirecek olan ise debriyaj (baskı balata) sisteminin kalbi olan debriyaj bilyası bir diğer deyişle debriyaj rulmanıdır.

Debriyaj Rulmanı

Debriyaj pedalına basarak vites değiştirme esnasında motor gücünün şanzımana iletimini kesmesi neticesinde anlık olarak motor ile şanzımanı birbirinden ayırır. Bu ayrımın gerçekleşme prensibinden bahsedecek olursak, debriyaj halatı vasıtası ile debriyaja basma anında ki güç, debriyaj rulmanına iletilerek verilen komut sayesinde debriyaj volana yaklaşır ve bu durumda da debriyaj baskının içeriye doğru itilip serbest kalmasını sağlaması ile oluşmaktadır. Bu işlem sonucunda da debriyaj pedalı bırakıldığında debriyaj bilyası eski haline döner ve vites geçişi sağlanmış olur.

Debriyaj çatalı bir mil üzerine monte edilen prizdirek bilyası üstünde kayarak hareket eder.

Debriyaj çatalının görevi ise, kullanıcının debriyaj pedalına verdiği hareketi debriyaj rulmanının ileri veya geri hareketine dönüştürür.

Prizdirek bilyası ise, motor gücünü şanzıman sistemine bağlayan ve vites geçişlerinde üretilen gücü şanzıman çıkış miline aktaran bir düzenektir. Prizdirek bilyasının konumu ise giriş mili ile baskı balata aksamının birleşiminde yer alır. Bu nedenle de bir başka deyişle giriş mili bilyası veya şanzıman bilyası olarak da adlandırılır.

Debriyaj sisteminin temel bileşenlerini, İşleyişlerini ve Debriyaj Sisteminin genelinden bahsettikten sonra şimdi ise debriyajın (baskı balata) uzun ömürlü olması için kullanımının önemini vurgulayabiliriz.

Debriyaj Kullanımı Nasıl Olmalı?

Manuel şanzıman araçları kullanıyorken debriyajın (baskı balata) uzun ömürlü olması için debriyaj pedalı kullanım alışkanlığını en aza indirgemenin büyük faydası olacaktır. Bu konuda da ilk adımı ayağınızı hazır bir şekilde debriyaj pedalının üzerinde tutuyorsanız bu alışkanlığınızdan vazgeçerek başlayabilirsiniz. Örnek verecek olursak; kırmızı ışıkta durduğunuzda seri hareket etmek adına aracı 1.vitese takıp ayağınızı debriyaja  basılı halde tutmak yerine veya kısa sürelide olsa kenara çekmiş bir vaziyette beklediğinizde aynı şekilde debriyaja basılı halde beklemek yerine aracı boşa alarak durmak debriyajın ömürlü olmasını sağlayacak etkenlerden birisidir. Çünkü siz ayağınızı debriyaja basılı halde beklediğiniz de debriyaj bilyası sürekli dönerek kuvvet uygulaması neticesinde debriyajınız yanacaktır.

Debriyajı (baskı balata) sağlıklı kullanmanın yolu elbette sadece debriyaja basılı halde beklemek değildir. İkinci konu ise vites geçişleridir. Çünkü bildiğiniz üzere vites geçişlerini sağlamak adına debriyaj sistemini kullanmak gerekmektedir. Ancak aracı çok sık boşa atıp sonra vitese geri takmak da debriyajınızın kullanım ömrünü azaltacaktır. Yani siz 50 m – 100 m ileride yavaşlayacağınızı bildiğiniz halde vites yükseltmeyi tercih ediyorsanız, bu hamleyi yapmak size fayda sağlamayacağı gibi tam aksine aracınızın debriyajını fazladan kullanmış olacağınızdan dolayı debriyaja zarar verecektir. Vites geçişlerini, debriyajı daha az kullanmak adına seri bir şekilde yapmanın yanı sıra vites değiştirdiğimiz esnada gaz vermemek de bir diğer önemli husustur. Vites değişimlerinde gaza basarak yapacağınız hata, debriyaj balatasına aşırı yük bindirmenize sebep olacak ve akabinde debriyajınızın zarar görecektir.

Debriyajın (baskı balata) ömrünü uzatmak için dikkat etmemiz gereken önemli noktaları inceledik ancak her zaman karşımıza düz yollar çıkmayabiliyor.

Peki ya dik yokuşlarda debriyajın doğru kullanmanın yolları nelerdir?

Karşılaştığımız engebeli veya dik yokuşlu yollar içimizi daraltabiliyor ancak hoşumuza gitmeyen bu yollarda da doğru debriyaj (baskı balata) kullanımı ile hem sürüş güvenliğimizi hem de ömrünü korumamız mümkün. Böyle bir yolla karşılaştığımızda belki hemen akla yarım debriyaj (baskı balata) kullanmak gibi bir fikir gelecektir, ancak dik yokuşa sahip yollarda debriyaj (baskı balata) sağlığı açısından en büyük yardımcımız el freni olacaktır. Dik yokuşlarda yarım debriyaj (baskı balata) ile aracınızı kullanmanız debriyajın aşırı zorlanmasına yol açarak yanması ile ortaya kötü bir yanık kokusu çıkaracaktır. Bu durumu yaşamamak adına el frenini sıkıca çekerek normal bir kalkış sağlamak ve akabinde tam hareket edeceğiniz zaman el frenini indirmek debriyajınızı (baskı balata) koruyacak en önemli hususlardan biridir. Unutmayın ki en büyük zararı yarım debriyaj vermektedir. Eğer yarım debriyaj alışkanlığınız var ise bu alışkanlığınızdan vazgeçmeye özen gösterin.

Baskı Balata Değiştirirken Nelere Dikkat Etmeliyiz?

  • Baskı balata değişimi fiyat performansı açısından maliyeti yüksek bir işlem olduğundan kaynaklı ücreti düşük olması adına sadece balata değişimi yaptırmakla yetinmeyin, mutlaka baskı balata değiştirin.
  • Baskı Balata değişiminde kullanılacak yedek parçanın kaliteli olmasına özen gösterin, yan sanayi yedek parçalardan uzak durun.
  • Baskı Balata Revizesi diye bir durum kesinlikle yoktur eğer böyle bir durum ile karşılaşırsanız kesinlikle aldanıp revize yaptırmayın.
  • Kaliteli, güvenilir ve kurumsal çatı altında hizmet veren oto servisleri tercih edin.