Küçükçekmece / İstanbul

Tel: 0552 580 65 65  - 0212 575 65 65 Fax: 0212 813 90 04

info@eceotomotiv.com.tr

Pazartesi - Cuma: 8:30 – 19:00 Cumartesi: 8:30 – 16:00

Pazartesi - Cuma: 8:30 – 19:00 Cumartesi: 8:30 – 16:00
Küçükçekmece / İstanbul

Triger Seti Değişimi

Triger Seti

Triger seti, tetik kitleri kemer ve zincir şeklinde 2 gruba ayrılabilir. Özellikle zincirlerde performansı etkileyen en önemli faktör yağdır. Zincir kayışı çarpmalardan ve gürültüden kaçınmak için her zaman yağlanmalıdır. Zamanlama zincirleri kullanan araçların periyodik bakımlarını kaçırmaması önemlidir.

Zamanlama ünitesi bir triger kayışı, bir gergi bilyesi ve devirdaim su pompası içerir. Bu parçaları değiştirirken ayrı ayrı değiştirmemeniz önemlidir. Genel olarak, aracınızın bakımı için daha karlı ve önemlidir.

Örneğin, aracınızdaki zamanlama değişir, ancak sahibiniz size bunun voltaj gürültüsüne neden olmadığını söyleyebilir, herhangi bir değişiklik gerekmez, bunu kabul etmezsiniz, voltajı değiştirirsiniz. Değiştirilmesi gerekiyorsa, tamamını değiştirin, aksi takdirde gelecekte motora zarar verebilir.

 

Triger Sistemi ve Triger Kayışı Nedir?

Araçlarımızın motor güvenliği ve performansı açısından hayati önem arz eden ve eksantrik mili kayışı, zamanlama kayışı gibi isimlerle de anılan triger kayışı en kritik parçaların başında yer alır.

Triger kayışı, krank milinden aldığı hareketi eksantrik miline ileterek subapların açılıp kapanmasını sağlamakla beraber aynı zamanda motor soğutma sıvısında da sorumludur. Günümüz araçlarının çoğunda triger kayışı devirdaim su pompasını hareket ettirerek motor soğutma sıvısının (antifrizin) soğutma sistemi içerisinde dolaşmasını sağlamaktadır. Özetle triger kayışı, hem eksantrik milinin hem de devirdaim su pompasının dönmesi için ihtiyaç duydukları hareketi sağlamaktadır. Ancak bu hareketi sağlamak için de belli bir düzen dahilinde ilerleyerek yapabilmektedir.

Peki bu hareketi sağlarken nasıl bir düzende çalışmaktadır?

Triger kayışı ve millerin nasıl hizalanacağı otomobil üreticileri tarafından belirlenir. Otomobil üreticileri tarafından belirlenen bu hizalamaya göre krank mili ve eksantrik mili dişlileri ayarlanır ve akabinde triger kayışı bu millerin üzerinde yer alan çentiklere takılır. Anlaşıldığı üzere, motorun zamanlamayı doğru yapabilmesi adına triger kayışının belirtilen hizaya göre takılması subapların doğru zamanda açılıp kapanmasını sağlar.

Triger Sistemi Parçaları Nelerdir ?

Triger Kayışı: Kauçuk bir malzemeden elde edilen triger kayışı, krank milinden aldığı hareketi eksantrik miline ileten parçadır.

Gergi Bilyası(Gergi Rulmanı): Triger kayışının sıkı bir şekilde durması için, krank mili ile eksantrik mili arasındaki doğru hizayı sağlayacak şekilde germeye yarar.

Devridaim Su Pompası: Araç motor üniteleri aşırı sıcağa maruz kaldığından dolayı ısı dengesine ihtiyacı vardır. Devirdaim su pompası da motor soğutma sıvısının(antifrizin), soğutma sistemi içinde dolaşmasını sağlayarak motor ünitelerinin ihtiyacı olan ısı dengesini sağlamaktadır.

triger sistemi parçaları

Triger Zinciri Nedir?

Araç marka ve modeline göre değişiklik gösteren triger sisteminin kayış harici bir de zincirli versiyonu vardır. Triger zinciri(zamanlama zinciri), eksantrik mili dişlisi ile krank mili dişlisini birbirine bağlar. Motorun çalışma esnasında durmaksızın hızlı ve seri hareket ettiği için çok dayanıklı sertleştirilmiş metal bir yapıdadır. Triger zinciri konum olarak ön motor kapağının arkasında bulunur. Triger sistemi içinde yer alan devirdaim su pompası da yine triger zinciri görevini yerine getirirken motor soğutma sıvısından sorumludur. Aynı zamanda triger zinciri, yağ pompası olarak adlandırılan parçanın da çalışmasını rolüne dahil edebilir. 

triger zinciri nedir

Triger zinciri ile yağ pompası arasında ki bağlantıyı inceleyecek olursak; triger zinciri işlevini yerine getirmek için motor yağına ihtiyaç duyar ve bu ihtiyacı eksantrik milinden aldığı hareketle karterde ki motor yağını basınçlı bir şekilde pompalayan yağ pompası karşılar. Yağ pompasının ihtiyaç duyan bölgelere tazyikli yağ pompalayarak sürtünmeyi azaltıp, ısıyı minimize etmek dışında başka önemli görevleri de vardır. Bu görevlerden bir diğeri de pompalamış olduğu yağın geri dönüş analizini yapmaktır. Yani bu demek oluyor ki; yağ pompası, pompaladığı yağın geri dönüşü esnasında oluşan pislikleri süzerek yeniden pompalayacağı yağda mümkün olduğunca pislikleri minimize edecektir. Yağ pompasının üstlendiği bir diğer önemli misyon ise, motor performansının uzun süre stabil tutulmasıdır. Yani özetle anlayacağımız üzere; motorun sağlıklı ve performanslı çalışmasında büyük rol oynayan triger zinciri, triger zincirinin de işlevini sağlıklı yerine getirebilmesi için yağ pompası çok kritik iki parçadır.

yağ pompası

Triger Kayışı ve Triger Zinciri Ne zaman ve Hangi Sıklıkla Değiştirilmelidir?

Detaylı olarak triger kayışı ve triger zincirinin motor ömrü ve performansı açısından önemli olduğundan bahsettik. Bu denli kritik parçaların mutlak değişimin zamanlarına ve değişim aralıklarına da oldukça dikkat etmek gerekmektedir. İlk olarak triger kayışının değişim zamanı ve kilometre bazında değişim aralıklarını ele alalım. Triger değişimi ile alakalı iki farklı tipte soru sorulmasının sebebi ise, triger kayışı ömrünün iki farklı şekilde belirleniyor olmasından kaynaklıdır. Bunun anlamı da şudur; triger kayışı hem kullanım süresine göre hem de kullanıldığı kilometreye göre son kullanım tarihine sahiptir. Otomobil üreticilerinin önerdiği referans değerlerine göre triger kayışı değişim zamanı ve değişim kilometresi araç marka ve model bazında değişkenlik göstermektedir. Ancak ortalama bir referans yıl ve kilometresi verecek olursa 4 yılda bir veya 60 bin – 100 bin kilometre de bir olarak belirtebiliriz. Bu iki kriterden hangisi önce meydana gelmişse onun baz alınması gerekmektedir. Yani triger kayış değişimi için aracınızın kilometresi dolmamış dahi olsa ve aracınız da triger kayışı ile ilgili herhangi belirgin bir hasar teşhis edilmese de 4 yıl dolduğu takdir de mutlak triger kayışının değiştirilmesi gerekmektedir.
Şimdi aynı durumu triger zinciri için inceleyecek olursak değişim zamanı ve değişim kilometresi daha da uzun olacaktır. Bunun sebebi ise kauçuk malzemeden üretilen triger kayışına göre sertleştirilmiş metal malzemeden üretildiği için daha dayanıklı olmasından kaynaklıdır. Triger zinciri 150-160 bin gibi yüksek kilometrelere kadar değişmesine gerek kalmadan kullanılabilir. Triger kayışında ki gibi yıl bazında bir değişim kriteri yoktur ancak triger zinciri kilometre dolmasına yakın ses yaptığında değişmelidir.

Triger Kayışı ve Zinciri Koparsa Ne Olur?

Motorun kalbi olan triger kayışı/triger zinciri, motorun zamanlamasını doğru yapabilmesi adına belli bir düzen dahilinde hareket etmesi gerekiyorken triger sisteminde meydana gelecek bir arıza durumunda bu görevini yerine getiremezse motorun çok ciddi zarar görmesine sebep olacaktır. Triger kayışının/triger zincirinin kopması durumunda eksantrik mili, krank mili ve subaplar eş zamanlı zarar görecektir ve akabinde motor iflası meydana gelir.

Triger Kayışının kopması durumunda;

  • Krank milinden aldığı hareketi eksantrik miline aktaramayacak ve neticesinde subapların açılıp kapanmasını sağlayayamacaktır.
  • Motor doğru zamanlama yapamadığı için kapalı olması gereken subaplar açık kalır ve açık subaplara piston çarpar.
  • Açık olan subaplara piston çarpması sonucu subaplar eğilir ve pistonlarda hasar meydana gelir.
  • Subap ve pistonların etkilediği tüm parçalarda zorlanmalar meydana gelir.
  • Trigerin kopmasından kaynaklı büyük bir gürültü oluşur ve motor durarak hiçbir şekilde görevini yerine getiremez.
triger kayiışının kopması

Triger Kayışı ve Triger Zincirinin Kopma Anında Ne Yapılmalı?

Seyir halindeyken triger kayışının veya triger zincirinin kopması durumunda arabayı sakin bir şekilde uygun bir yere çekerek park etmek gerekir. Çünkü ŞEKİL 4’de görüldüğü üzere triger kayışı koptuğunda subaplar açık kalıyor ve pistonlar subaplara çarparak subapların eğilmesine sebep olduğundan dolayı motorun bu halde çalışması motorda meydana gelecek daha büyük hasarlara yol açacaktır. Eğer aracınız da bir sorun olup olmadığını düşünüyorsanız ancak triger kayışınızın veya triger zincirinizin kopup kopmadığından emin değilseniz dahi aracınızı yine uygun bir yere çekerek kontağı kapatın ve kaputu açıp kontrol edin. Kaputu açtığınızda eğer triger kayışının uç kısımları ya da kopan lastiğin parçalarını görebiliyorsanız triger kayışınızın koptuğunu anlayabilirsiniz. Aynı zamanda motordan çok farklı ve gürültülü sesler gelir. Tüm bunların haricinde egzosdan siyah duman çıkıyor olması da triger kayışının veya triger zincirinin kopmasına işaret edebilmektedir.

Triger Kayışı ve Zinciri Değişiminde Dikkat Edilmesi Gereken Hususlar ?

Motor sağlığı ve performansı açısından hayati önem arz eden triger kayışı ve triger zinciri değişimi için öncelikle ‘’Ne Zaman ve Hangi Sıklıkla Değiştirilmelidir?’’ başlığında anlattığımız değişim yılı ve kilometre talimatlarına kesinlikle uyulmalıdır. Bunun yanı sıra hem triger kayışı hem de triger zinciri değişimi esnasında dikkat edilmesi gereken diğer hususlar; bu iki kritik parçayla bağlantılı olan diğer parçalarında değiştirilmesidir. Şimdi ise değişmesi gereken bağlantılı parçaların neler olduğunu inceleyim.

Triger Kayışı Değiştirilirken Değişmesi Gereken Parçalar Nelerdir?

Devirdaim Su Pompası: Triger kayışının üstlendiği görevlerinden birinin, devirdaim su pompasını hareket ettirerek motor soğutma sıvısının(antifrizin) soğutma sistemi içerisinde dolaşmasını sağladığını öğrenmiştik. Triger kayışının bu işlevinden ötürü değişimi esnasında eğer gerekli görülmüşse mutlak devirdaim su pompasının da değişmesi gerekmektedir. Çünkü aracın triger değişimi yıl veya kilometre olarak geldiğinde aynı yılı ve kilometreyi devirdaim su pompası da yapmış olacaktır. 

DEVİRDAİM SU POMPASI

Yani siz sadece triger kayışını değiştirip masrafdan kısmak adına devirdaim su pompasını değiştirmediğiniz takdir de devirdaim su pompasının bir sonra ki triger kayış bakımını beklemeden kısa bir süre sonra deforme olmasından kaynaklı tekrar triger aksamının sökülmesi için işçilik masrafı ödemek zorunda kalmış olacaksınız. Üstelik arızalı olan devirdaim su pompası değiştirilmezse, soğutma sistemi içerisinde yeteri miktarda antifriz dolaşamayacak ve akabinde motorun hararet yapma ihtimali yükselecektir. Bunun haricinde devirdaim su pompasında keçe ve contalar su kaçırma meydana gelebilir bu sayede de araç su eksiltebilmektedir. Tüm bu sebeplerden ötürü devirdaim su pompasının durumunu atlamadan araç bakımlarında kontrol ettirmeli ve gerekiyorsa değişimini yaptırmalısınız.

Motor Soğutma Sıvısı (Antifriz): Devirdaim su pompası değişmesi durumunda buna bağlı olarak araçta ki mevcut antifriz boşalacağından dolayı aracın alacağı litreye göre mutlak antifriz değişir.

Şarj Kayışı: Başka bir deyişle V Kayışı veya vantilatör kayışı olarak da anılan bu parça; su pompası, şarj dinamosu ve vantilörün ihtiyaç duyduğu gücü motor gücünü aktaran parçadır. Şarj kayışı(V kayışı &vantilatör kayışı) bu gücü, eksantrik milinden alarak çeşitli dişliler vasıtasıyla su pompası, şar dinamosu ve vantilatör gibi parçaların üzerinde yer alan çarkların dönmesiyle iletmektedir. V kayışı değişim süresi yine otomobil üreticilerinin marka ve model bazında belirlediği aralıklarda değişimi gerçekleştirilebilir. V kayışı değişimi için kilometre verecek olursak ortalama 60 bin kilometre diyebiliriz. V kayışı (Şarj kayışı &vantilatör kayışı) değişimini tetikleyecek başka unsurlar ise; şarj kayışından ses gelmesi, kayış üzerinde çatlaklar oluşması ve kayışın gevşemesidir. Triger değişimi esnasında bu sebeplerden herhangi bir tanesi gözlemleniyorsa değişim kilometresini beklemeden mutlak değiştirilmelidir. V kayışının değişmesi gerektiği halde değiştirilmezse; V kayışı koparak devirdaim su pompasının devrinin durmasına sebep olacak ve bu sayede su ile elektrik üreten şarj dinamosu görevini yerine getiremeyecektir.  

şarj kayışı v kayışı

Şarj dinamosunun işlevsiz kalması ile de araç akünün şarjında bulunan enerji ile bir süre çalışacak ancak akü şarjı kısa sürede biteceğinden dolayı da yolda kalmak gibi bir sorunla karşılaşacaksınız.

Şarj Kayışı Gergi Bilyası(V Kayışı Gergi Bilyası): Araçta bulunan kayışların gergin durmasını sağlayan parçadır. Triger sisteminde yer alan triger kayışının dişli olmasından kaynaklı tırtıklı gergi bilyası kullanılırken, V kayışının düz bir yapıya sahip olması sebebi ile düz gergi bilyası kullanılır. Triger sistemi yenilenirken şarj kayışı değişiminin gerekli olması durumunda buna bağlı olarak şarj kayışı gergi bilyası da değiştirilmelidir. Görevi gereği ile şarj kayışının(v kayışı &vantilatör kayışı) gergin durmasını sağlayan v kayışı gergi bilyası değiştirilmediği takdir de, kullanım ömrünün tamamlayan bilya dağılır ve kayış yerinden çıkarak dönemez hale gelir. Şarj kayışının yerinden çıkarak dönmemesinden kaynaklı, şarj kayışına bağlı olan klima kompresörü, alternatör, devirdaim pompası ve eğer aracınız hidrolik direksiyonlu ise direksiyon pompası devre dışı kalacaktır.

devirdaim gergi bilyası

Gergi Bilyası (Gergi Rulmanı): Triger kayışının açısal olarak gergin durmasını sağlayan gergi bilyalarının, triger kayışı değişimi esnasında mutlaka değiştirilmeleri gerekmektedir. Aynı V kayışı gergi bilyasıda olduğu gibi gergi rulmanının değişmesi öngörülmüş ve değiştirilmemişse gergi rulmanı dağılarak triger kayışının gevşemesine, akabinde de kayışın kopmasına yol açacaktır. Triger kayışı kopması durumunda da yaşanacak olumsuzluğun motor iflası olduğunu öğrenmiştik. Bu yüzden kayışların gergin durmasını sağlayan bu bilyaların mutlak değiştirilmesi gerekmektedir.

triger kayışı ve gergi rulmanı

Triger Zinciri Değiştirilirken Değişmesi Gereken Parçalar Nelerdir?

Triger kayışında olduğu gibi triger zincirinde de devirdaim su pompası değiştirilmesi gerekmektedir. Aynı zamanda, yağ pompası triger zincirine bağlı olan araçlarda yağ pompası parçasının da değişmesi gerekmektedir. Triger zincirinin işlevini yerine getirmesi için ihtiyaç duyduğu motor yağını pompalayan yağ pompası ile yakın ilişkisinden bahsetmiştik. Bunun yanı sıra yağ pompası parçasının diğer önemli işlevlerini ‘’Triger Zinciri Nedir’’ başlığımızda detaylıca anlatmıştık. Tüm bunların haricinde yağ pompası aynı zamanda triger zinciri kapağı olarak da adlandırılabilir.

Tüm bu bilgilerden yola çıkarak şunu söyleyebiliriz; triger zincirinin kat etmiş olduğu mesafe kadar yağ pompası da aynı mesafeyi yapacaktır. Yani, triger zinciri 150 bin kilometre kullanılmışsa yağ pompası da 150 bin kilometre yapacağından dolayı triger zinciri değişiminde yağ pompası parçasının da değişmesi gerekmektedir. Aksi halde, sadece triger zinciri değişir de yağ pompası değişmez ise yağ pompası bir sonra ki triger zincirine kadar 2 katı kilometre yapacak ve yaklaşık 20 bin-30 bin kilometre sonra yağ pompası yağlamayı kesecektir. Yağ pompasının yağlamayı kesmesi durumunda ki senaryoda yaşanacak sıkıntı da motorun yağsız kalmasına neden olacak ve sanayi tabiri ile motorun yatak sarmasına yani motor iflasına yol açacaktır. Yağ pompası değişmesi durumunda buna bağlı olarak yağ pompa contası da değişmelidir. Çünkü yeni yağ pompasına eski yağ pompa contasının takılması durumunda yağ sızma problemi ortaya çıkacak ve araçta yağ eksilmesi görülecektir.

Yağ pompa değişimine bağlı olarak yağ pompa contası değişimi harici motor yağı ve yağ filtresi de mutlak değiştirilmelidir. Çünkü, yağ filtresi işlevi gereği karterde bulunan motor yağını motor bloğunun içine doğru süzerek iletir. Yağ pompası da yağ filtresi tarafından süzülerek motor bloğuna gönderilen motor yağını basınçlı bir şekilde pompalayarak motor bloğu içerisinde ki pistonların zorlanmadan çalışmasını sağlar. Bu ilişkiden anlaşılacağı üzere yeni yağ pompasına yeni motor yağı ve yeni yağ filtresi de değiştirilmelidir.

Triger zinciri bakımı esnasında değişiminin gerekli olabileceği başka parçalar da mevcuttur; ön krank keçesi, devirdaim su pompası, antifriz(motor soğutma sıvısı) şarj kayışı, şarj kayışı bilyası gibi. Ön Krank keçesi, motorun içinde krank mili kasnağının arkasında bulunur ve krank milinin dışarıya doğru çıkan uzantısının tam alt tarafında bulunur. Bu keçenin görevi ise, tıpkı yağ pompa contası gibi motor sağlığı açısından için hayati önem taşıyan motor yağının dışarıya sızmasına engel olarak yağın sistem içerisinde kalmasına yardımcı olur. Ön krank keçesi aslında form olarak lastik bir contadır ve içinde yay bulunur. Motor yağının dışarıya sızmamasıysa, bu yayın lastiği germesi ile meydana gelmektedir. Araçlar kilometre kat ettikçe de yayların olması gereken formu bozularak gevşer ve lastiği sıkamaz hale gelir. Akabinde kaçınılmaz son olan yağ kaçırma probleminden kaynaklı motorun yağsız çalışması ile beraber motor büyük zarar görecektir. Bu yüzden triger zincir bakımı esnasında eğer değişmesi öngörülüyorsa mutlak yenisi ile değiştirilmelidir.

Triger kayışı bakımında devirdaim su pompası, antifriz(motor soğutma sıvısı), şarj kayışı ve şarj kayışı bilyalarının değişimine neden ihtiyaç duyulduğundan bahsetmiştik. Aynı sebeplerden dolayı triger zincirinde de eğer gerekli ise devirdaim su pompası, antifriz, şarj kayışı ve şarj kayışı bilyası mutlak değiştirilmelidir.